Shinzo Abe’den Kennedy’e: Dünya Siyasi Tarihindeki Lider Suikastları

Eski Japonya Başbakanı Shinzo Abe’nin öldürülmesi, siyasi liderlere düzenlenen suikastları tekrar gündeme getirdi. Yakın geçmişte John F. Kennedy’den Kral Faysal’a, Benazir Butto’dan İzak Rabin’e pek çok lider suikasta uğradı. Bu suikastlar, ülkelerin hatta bölgelerin geleceğini derinden etkiledi. Türkiye’de de eski başbakan Bülent Ecevit ve Turgut Özal’ın da yer aldığı birçok lidere suikast girişimi düzenlendi.

İşte Abe suikastının hatırlattığı yakın tarihteki siyasi suikastlar… 

Shinzo Abe, bugün Nara kentinde katıldığı etkinlikte silahla vurularak ağır yaralandı, hastaneye kaldırıldı ve müdahalelere rağmen hayatını kaybetti.

Abe’nin öldürülmesi, siyasi ya da dini nedenli bir suikast olup olmadığı istikametindeki belirsizliğini koruyor.

John F. Kennedy

ABD’nin 35. Başkanı John F. Kennedy, 22 Kasım 1963’te Dallas’ta uğradığı suikast sonucu hayatını kaybetti. Suikastın faili olarak yakalanan Lee Harvey Oswald ise gözaltındayken Jack Ruby tarafından öldürüldü.

Resmi açıklamalarda Ruby’nin, Oswald’u ‘bireysel tepki’ nedeniyle öldürdüğü ve herhangi bir örgütle bağlantısının kurulmadığı iddia edildi.

Kennedy suikastı, üzerinden geçen yaklaşık 59 yıla rağmen hala birçok soruyu içerisinde barındırıyor. Hakkında birçok komplo teorisi üretilen suikast, ‘Killing Kennedy’ isimli filmle beyaz perdeye aktarıldı.

Kral Faysal

1964’ten suikasta uğradığı 25 Mart 1975’e kadar Suudi Arabistan’da krallık yapan Faysal bin Abdulaziz, ülkede bir dizi ıslahatı hayata geçirdi. Televizyonların kurulmasını, kız okullarının açılmasını sağladı.

ABD’nin Yom Kippur Savaşı’nda İsrail’e destek vermesi nedeniyle Petrol İhraç Eden Arap Ülkeleri Birliği’nin petrol ambargosu kararı almasında ve tarihte ‘1973 Petrol Krizi’ olarak bilinen olayda değerli rol oynadı.

Kral Faysal, sarayında yeğeni Faysal bin Musad tarafından vurularak öldürüldü.

Park Chung-hee

Güney Kore’de yönetimi 1961’de askeri darbeyle ele geçiren Devlet Lideri Park Chung-hee, 26 Ekim 1979’da arkadaşı Kim Jae Kyu tarafından bir restoranda silahla vurularak öldürüldü.

Kaynaklarda, İstihbarat Başkanı olan Kim’in, ülkeyi ‘demir yumrukla’ yönettiği aktarılan Park’ı ‘Güney Kore’ye demokrasiyi geri getirmek için’ öldürdüğünü söylediği belirtiliyor.

Enver Sedat

Eski Cumhurbaşkanı Cemal Abdülnasır’ın ölümünün ardından Mısır’da idareye geçen Enver Sedat, İsrail ile yakınlaşması nedeniyle suikasta kurban gitti.

Sedat’ın cumhurbaşkanlığı döneminde Mısır’ın da ortalarında bulunduğu Arap ülkeleri ile İsrail ortasında 6 Ekim 1973’te ‘Yom Kippur’ Savaşı başladı. Bu savaşın ardından Kahire ile Tel Aviv arasında ‘Mısır-İsrail Barış Antlaşması’na varıldı.

Mısır Cumhurbaşkanı Sedat, 6 Ekim 1981’de, 6 Ekim Savaşı’nın (Yom Kippur) 8. yılı kutlamalarında düzenlenen resmi geçit töreninde, sonradan İslami Cihad Hareketi mensubu oldukları açıklanan Mısır ordusu subayları Halid el-İslambuli ve arkadaşlarınca kurşunlanarak öldürüldü.

‘Dindar Cumhurbaşkanı’ olarak bilinen Sedat, İsrail’i 1967 sonları ile tanımak için Arap ülkelerine davette bulundu lakin ‘hain’ ilan edilerek öldürüldü.

İndira Gandi

Hindistan’ın ilk ve tek kadın Başbakanı olan İndira Gandi de suikasta kurban giden liderler arasında. Gandi, Sihler’e ilişkin ‘Altın Tapınak’a yapılan askeri baskının buyruğunu verdiği gerekçesiyle 2 Sih korumasınca 31 Ekim 1984’te vurularak hayatını kaybetti.

Gandi’nin öldürülmesinin akabinde Hindistan’da Sihlere yönelik saldırılarda binlerce kişi öldürüldü.

Olof Palme

Eski İsveç Başbakanı Olof Palme, Güney Afrika’daki ırkçı rejiminin yanı sıra hem ABD hem de Sovyetler Birliği’ni eleştiriyordu. Palme hükümeti, 1984’te PKK’yı terör örgütü olarak tanıdı.

Palme, 28 Şubat 1986’da eşiyle birlikte gittiği sinema salonundan çıktıktan sonra gerisinden yaklaşan bir kişinin ateş açması sonucu ömrünü yitirdi.

Stockholm’un en işlek caddelerinden birinde eşiyle evine doğru yürüyen Palme’nin vurulduğu gün, muhafazaları yanında değildi.

Terör örgütü PKK’nın da şüphelileri arasında yer aldığı suikasta ilişkin onlarca kitap yazılırken, cinayete ilişkin soru işaretleri bugün hala devam ediyor.

İzak Rabin

Eski İsrail Başbakanı İzak Rabin de suikasta kurban giden liderler arasında yer alıyor. İsrail ile Filistin arasında barış sağlanması için gösterdiği çabalar Rabin’in sonunu hazırladı.

Rabin, iki devletli tahlil teşebbüsü için Filistin Kurtuluş Örgütü ile İsrail ortasında 13 Eylül 1993’te imzalanan Oslo Anlaşması’na imza atan isim oldu.

Aynı vakitte eski Emekçi Partisi önderi olan Rabin, 4 Kasım 1995’te Tel Aviv’de katıldığı mitingin akabinde İsrailli ‘aşırı sağcı’ Yigal Amir tarafından silahla vurularak öldürüldü.

Rabin suikasta sonrası Filistin-İsrail probleminde iki devletli tahlil mümkünlüğü daha da sıkıntı hale geldi.

Refik Hariri

Lübnan’ı ‘yeniden inşa eden siyasetçi’ olarak bilinen eski Başbakan Refik el-Hariri’ye yönelik suikast, ülkenin yazgısını derinden etkiledi.

Ülkedeki 15 yıllık iç savaşın sona ermesine önemli katkılar sunduğu üzere savaştan sonra 1992’de yönetime gelen ve savaşın izlerini silmek için yeniden imara öncülük eden Hariri, 14 Şubat 2005’te başşehir Beyrut’ta konvoyunun geçişi sırasında patlatılan bir ton bomba yüklü araçla suikasta kurban gitti.

Lübnan, Hariri suikastından sonra ciddi kutuplaşmaya girdi ve siyasi belirsizlikler ülkeyi derinden etkiledi. Siyasi istikrarsızlığın hakim olduğu ülke, bugün tarihinin en büyük ekonomik krizlerinden birini yaşıyor.

Benazir Butto

Pakistan’ın seçimle vazifeye gelen birinci Başbakanı Zülfikar Ali Butto’nun kızı olan Benazir Butto, 1988’de ‘Pakistan’ı ve Müslüman bir ülkeyi yöneten birinci kadın’ olarak tarihe geçti.

Dönemin Cumhurbaşkanı tarafından iki yıl sürdürdüğü görevinden yolsuzluk iddiaları nedeniyle alınan Butto, 1993’te seçimlerden tekrar önder olarak çıktı ve ikinci kere başbakanlık koltuğuna oturdu.

İkinci başbakanlık vazifesinden de 3 yıl sonra gibisi argümanlarla alınan Butto, 1999’da kendi isteğiyle Pakistan’dan ayrıldı ve 2007’ye kadar ülkeye dönmedi.

Ülkede düzenlenen 2008 seçimlerine katılmak için Ekim 2007’de Pakistan’a dönen Butto, 27 Aralık 2007’de silahlı bir intihar bombacısının evvel ateş etmesi akabinde da üzerindeki düzeneği patlatması sonucu hayatını kaybetti.

Jovenel Moise

Abe’den önce suikaste uğrayan liderlerden biri de Haiti Devlet Başkanı Jovenel Moise idi. Haiti’nin 53 yaşındaki Devlet Lideri Moise, 7 Temmuz 2021’de silahlı kişilerce evine düzenlenen saldırıda hayatını kaybetti, eşi Martine Moise yaralandı.

Gizemini koruyan suikasta ilişkin en az 40 kişi gözaltına alındı ancak hiçbiri resmi olarak suçlanmadı.

Ecevit ve Özal’a suikast girişimleri

Türkiye’de de birçok siyasi lider, suikast girişimlerine maruz kaldı. Eski Başbakan Bülent Ecevit’e yönelik biri ABD’de bir Rum tarafından olmak üzere birçok suikast girişiminde bulunuldu.

Ecevit’in atlattığı suikast teşebbüslerinden biri de 29 Mayıs 1977’de İzmir’in Çiğli ilçesinde yaşandı. Seçim çalışmaları için İzmir’de yapılacak miting hazırlığı sırasında seçim otobüsüne binmek üzere olan Ecevit’e yaklaşan biri ateş açtı fakat kurşun sıyırarak geride bulunan bir şahsa isabet etti.

Turgut Özal ise başbakan olarak vazife yaptığı sırada partisi ANAP’ın 18 Haziran 1988’de Ankara’da düzenlenen kongresinde kürsüde yaptığı konuşmada, Kartal Demirağ tarafından silahlı atağa uğradı.

Parmağından yaralanan Özal, suikast teşebbüsü sonrası tekrar kürsüye çıkarak konuşmasını tamamladı.

Yorum yapın